Die Suid-Afrikaanse Pluimveevereniging het SARS gevra om ongewone verklaarde waardes op sekere hoenderinvoere te ondersoek. Die beskikbare data toon rede vir verdere ondersoek, maar bewys nie op sigself dat invoerwaardes vals verklaar is of dat enige invoerder opsetlik belasting ontduik het nie.
Die Suid-Afrikaanse Pluimveevereniging (SAPA) het die Suid-Afrikaanse Inkomstediens gevra om verklaarde waardes op sekere hoenderinvoere te ondersoek nadat die vereniging volgens sy eie ontleding opvallend lae waardes op belasbare produkte en opvallend hoë waardes op sommige belastingvrye produkte geïdentifiseer het.
SAPA het die oproep op 21 September gemaak en sê hy het die kwessie reeds tydens ’n vergadering met SARS geopper. Die vereniging wil die saak ook onder die aandag van die ministers van Landbou en Finansies bring.
Die kern van SAPA se kommer is ’n patroon wat hy meen in invoerstatistiek vir die eerste helfte van 2026 voorkom.
Volgens die vereniging is sommige belasbare hoenderprodukte teen waardes verklaar wat aansienlik laer is as die gewone invoerpryse wat SAPA vir soortgelyke produkte gebruik, terwyl sommige besendings meganies ontbeende vleis — MDM — teen veel hoër waardes as die gewone reeks verklaar is. SAPA sê daar is geen bewys dat dit ’n doelbewuste strategie is nie en vra juis dat SARS die verklarings ondersoek.
Voorbeelde laat vrae ontstaan
Een van SAPA se opvallendste voorbeelde is Brasiliaanse hoenderboudkwarte wat volgens die vereniging teen R2,07/kg verklaar is, teenoor ’n meer gewone invoerprys van ongeveer R19–R20/kg.
SAPA noem ook Argentynse boudkwarte teen R12/kg, asook Brasiliaanse dromstokkies en ander been-in porsies teen pryse onder die reekse wat volgens die vereniging meer tipies is. Aan die ander kant sê SAPA sommige Brasiliaanse MDM-besendings, wat gewoonlik volgens sy data rondom R8–R11/kg verklaar is, het teen R15–R18/kg ingekom.
Hierdie syfers is SAPA se interpretasie van die invoerdata. Agri Online kon tydens hierdie navorsingsronde nie die individuele doeane-inskrywings onafhanklik uit SARS se openbare handelsdatakoppelvlak rekonstrueer nie.
Dit is ’n belangrike beperking.
’n Ongewone prys is ook nie vanself bewys van ’n verkeerde doeaneverklaring nie.
Waarom die verklaarde waarde saak maak
SARS se huidige tariefskedule wys waarom die waarde van ’n besending belangrik kan wees.
Meganies ontbeende hoendervleis onder tariefkode 0207.12.10 is tans vry van gewone invoerbelasting. Bevrore been-in produkte soos boudkwarte en vlerke onder 0207.14.93 en 0207.14.95 dra daarenteen ’n 62%-tarief in die algemene en MERCOSUR-kolomme van die huidige skedule. Bevrore lewers dra ’n 30%-koers, terwyl sekere ontbeende snitte 42% dra.
Daar kan boonop afsonderlike teenstortingsheffings op sekere produkte, lande en uitvoerders van toepassing wees. SARS se Skedule 2 bevat byvoorbeeld produsent-spesifieke teenstortingsheffings op sekere Brasiliaanse boudkwarte.
Dit beteken ’n verkeerde doeane-waarde op ’n belasbare produk kan die bedrag belasting wat betaalbaar is, beïnvloed.
Maar SARS se waardasiereëls maak ook duidelik dat doeane-waarde normaalweg begin by die werklike transaksiewaarde — die prys wat werklik betaal is of betaalbaar is. Indien dié metode nie gebruik kan word nie, word ander waardasiemetodes in ’n voorgeskrewe volgorde toegepas.
Daarom is ’n vergelyking met ’n gemiddelde markprys, gewone historiese invoerprys of berekende produksiekoste nuttig om ’n anomalie te identifiseer, maar dit bewys nie alleen dat die verklaarde transaksiewaarde vals was nie.
Die sleutelvraag vir SARS sal wees of die waardes op die betrokke invoerverklarings die werklike transaksies en vereiste doeane-aanpassings korrek weerspieël.
SAPA se groter bewering bly onbevestig
SAPA sê sy ontleding van die eerste ses maande van 2026 dui daarop dat die waarde van ’n beduidende deel van pluimvee-invoere moontlik onderverklaar kon wees, en dat die fiskus gevolglik inkomste kon verloor.
Agri Online behandel dié gevolgtrekking as ’n bewering deur SAPA, nie as ’n vasgestelde feit nie.
SARS publiseer maandelikse handelsstatistiek en kan invoerverklarings, ondersteunende fakture, oorsprong, klassifikasie en waardasie ondersoek. Die agentskap verduidelik self dat doeane-klaring die kontrolering van verklarings teen dokumente soos fakture, vragbriewe en oorsprongsertifikate kan insluit, asook fisieke ondersoek waar nodig.
Agri Online het op 22 September na ’n openbare reaksie van SARS en die Association of Meat Importers and Exporters of Southern Africa op SAPA se jongste aantygings gesoek. Geen openbare verklaring wat hierdie spesifieke bewerings aanspreek, is tydens dié soektog geïdentifiseer nie. AMIE se openbare nuusblad het wel ander September-opdaterings bevat, maar geen reaksie op die SAPA-verklaring was daar sigbaar nie.
Dit beteken nie dat SARS geen ondersoek doen of dat invoerders nie ’n verduideliking het nie. Dit beteken bloot dat geen openbare reaksie op hierdie spesifieke aantygings tydens Agri Online se soektog gevind is nie.
Vir die pluimveebedryf is die saak belangrik omdat ’n korrekte tariefklassifikasie en korrekte waardasie beide staatsinkomste en die prys waarteen ingevoerde hoender met plaaslike produksie meeding, kan beïnvloed.
Op hierdie stadium is die nuuswaardige ontwikkeling dus SAPA se versoek vir ’n ondersoek — nie ’n bevinding dat tariefontduiking plaasgevind het nie.
Redaksionele nota: Inligting in hierdie berig is saamgestel uit verskeie bronne wat ten tyde van publikasie as geloofwaardig en redelik verifieerbaar beskou is. Inligting oor ontwikkelende gebeure kan ná publikasie verander. Agri Online verwelkom feitelike regstellings of bywerkings by admin@agrionline.co.za.
AI disclosure: AI tools were used to assist with the research and drafting of this article.
KI-deursigtigheid: KI-hulpmiddels is gebruik om met die navorsing en opstel van hierdie artikel te help.