Nuwe internasionale klimaatdata bevestig dat die 2026-El Niño vinnig versterk, terwyl Suid-Afrika se seisoenale vooruitsig steeds op ’n verhoogde kans vir ondernormale reën en bogemiddelde temperature wys. Die sein is ernstig, maar dit beteken nie dat droogte oral ’n uitgemaakte saak is nie.
Die waarskuwingstekens rondom die komende Suid-Afrikaanse somer het verder verskerp nadat nuwe internasionale klimaatdata Maandag gewys het dat die huidige El Niño reeds in die kategorie van ’n baie sterk gebeurtenis beweeg.
Die International Research Institute for Climate and Society (IRI) se jongste ENSO-opdatering, gepubliseer op 21 September, toon dat die weeklikse Niño 3.4-seeoppervlaktemperatuurafwyking teen middel September sowat +3,0 °C bereik het. Al 22 modelle in die instelling se jongste voorspelling hou El Niño gedurende die laaste deel van 2026 in die “baie sterk”-kategorie.
Dit versterk die sein wat die Amerikaanse Climate Prediction Center vroeër in September uitgereik het. NOAA se amptelike beoordeling van 10 September het ’n kans van meer as 90% gegee dat ’n baie sterk El Niño gedurende die Noordelike Halfrond se herfs en winter van 2026/27 sal voorkom. Volgens dié beoordeling was daar ook ’n 75%-kans dat die Oktober–Desember-periode ’n El Niño-sterkte kan bereik wat die sterkste gebeure sedert 1950 oortref volgens NOAA se RONI-maatstaf.
Vir Suid-Afrikaanse produsente is die belangrikste vraag egter nie net hoe sterk die El Niño in die Stille Oseaan word nie, maar hoe die plaaslike reën- en temperatuurpatrone uiteindelik reageer.
SAWS sien warmer en droër risiko
Volgens die Suid-Afrikaanse Weerdiens se jongste seisoenale vooruitsig, soos deur SAnews gerapporteer, is ondernormale reënval die waarskynlikste uitkoms oor die grootste deel van Suid-Afrika vir Oktober tot Desember 2026. Bogemiddelde temperature word terselfdertyd as baie waarskynlik beskou.
Die vooruitsig vir November 2026 tot Januarie 2027 is soortgelyk, met warmer en droër toestande oor groot dele van die land as die waarskynlikste scenario. SAWS het egter uitdruklik gewaarsku dat daar steeds onsekerheid oor die uiteindelike intensiteit van die gebeurtenis en die presiese streeksimpak bestaan.
Dit is ’n belangrike onderskeid: ’n baie sterk El Niño is nie dieselfde as ’n gewaarborgde landwye droogte nie. Seisoenale voorspellings beskryf waarskynlikhede, nie ’n vaste uitkoms vir elke distrik of plaas nie.
Die Nasionale Rampbestuursentrum het intussen beklemtoon dat die seisoenale vooruitsig reeds in praktiese voorbereiding omskep moet word. Watersekerheid, gewas- en veeproduksie, veldbrande en hitteverwante risiko’s is onder die gebiede wat gemonitor word.
Landbou het ’n beter vertrekpunt — maar nie sonder risiko nie
Een faktor in produsente se guns is dat die 2025/26-somerseisoen volgens die Departement van Landbou bogemiddelde reën oor die meeste somerreënvalgebiede gebring het. Dit het damvlakke en grondvog in baie gebiede verbeter.
Die departement het egter reeds op 2 September gewaarsku dat El Niño gedurende 2026/27 tot droër toestande, hittestres, waterdruk en groter produksierisiko kan bydra indien die verwagte reëntekort realiseer. Winterreënvalgebiede het boonop reeds op plekke ’n tekort aan winterreën ervaar.
Vir gewasprodusente is grondvogbestuur daarom toenemend belangrik. Die departement se aanbevelings sluit bewaringslandboupraktyke, die behoud van grondvog, toepaslike kultivarkeuses en versigtigheid met onnodige uitbreiding van die oppervlakte onder produksie in. Produsente word ook aangeraai om binne geskikte plantvensters te bly.
Besproeiingsboere word aangemoedig om waterdoeltreffendheid noukeurig te bestuur, onder meer deur doeltreffender besproeiingsmetodes en besproeiing op tye wanneer verdampingsverliese laer is.
Vir veeboere is die verhouding tussen veebelading, beskikbare weiding en water reeds ’n belangrike deel van risiko-beplanning. Die departement beveel aan dat oorbeweiding vermy word en dat produsente betyds oor aanvullende voer, waterpunte en weidingsbestuur besin.
Volgende voorspellings bly bepalend
Die jongste internasionale data maak dit toenemend duidelik dat produsente nie die 2026/27-El Niño kan ignoreer nie. Wat nog nie vasstaan nie, is presies waar en wanneer die grootste Suid-Afrikaanse reëntekorte sal ontstaan.
NOAA waarsku self dat selfs ’n El Niño van buitengewone sterkte slegs die kans op tipiese El Niño-impakte verhoog; dit waarborg nie die uitkoms op ’n spesifieke plek nie.
Vir boere beteken dit dat die volgende maandelikse SAWS-opdaterings, korttermynweervoorspellings en plaaslike grondvog- en watertoestande minstens so belangrik sal wees as die groot El Niño-opskrif.
Die boodskap op hierdie stadium is dus nie dat droogte reeds ’n voldonge feit is nie, maar dat die risiko hoog genoeg geword het om voorbereiding deel van die 2026/27-produksieplan te maak.
Redaksionele nota: Inligting in hierdie berig is saamgestel uit verskeie bronne wat ten tyde van publikasie as geloofwaardig en redelik verifieerbaar beskou is. Inligting oor ontwikkelende gebeure kan ná publikasie verander. Agri Online verwelkom feitelike regstellings of bywerkings by admin@agrionline.co.za.
AI disclosure: AI tools were used to assist with the research and drafting of this article.
KI-deursigtigheid: KI-hulpmiddels is gebruik om met die navorsing en opstel van hierdie artikel te help.